Zagrożenia i uciążliwości na stanowiskach pracy z komputerami

Rozpatrując wpływ monitorów na zdrowie operatora należy pamiętać, że na człowieka działa niezależnie wiele czynników fizycznych i psychicznych.
Do najczęściej wymienianych należą:

promieniowanie elektromagnetyczne związane z pracą monitora komputerowego. Dotyczy ono następujących typów promieniowania:

- gamma i rentgenowskiego
- ultrafioletu
- widzialnego
- podczerwieni
- mikrofalowego
- częstotliwości w zakresie 0,l - 300 MHz

oświetlenie jest szczególnie ważnym czynnikiem środowiska pracy. Dotyczy to zarówno parametrów głównego źródła światła, jak i światła odbitego od powierzchni ekranu monitora czy klawiatury, które utrudnia obserwacje ekranu czytanie dokumentów i często zmusza operatora do zajmowania niewygodnej pozycji. Niewłaściwe oświetlenie wpływa niekorzystnie na stan narządu wzroku

obciążenie fizyczne jest związane z koniecznością utrzymania odpowiedniej pozycji ciała oraz wykonywania pracy o charakterze monotypowym często przez długi okres czasu.

obciążenie psychiczne jest istotnym czynnikiem utrudniającym pracę. przy komputerach. Wywołane jest ono koniecznością utrzymania stałej koncentracji i szybkich przemyślanych decyzji.

Wpływ pracy przy monitorach ekranowych na narząd wzroku

Analizując wpływ pracy przy monitorach na narząd wzroku należy rozróżnić dwa problemy.
Pierwszy, to subiektywne objawy zgłaszane przez użytkowników monitorów.
Drugi problem stanowi wpływ pracy przy monitorach na funkcje wzrokowe mierzone obiektywnie metodami oftalmologicznymi.

Przyczyny tych objawów nie są, do końca znane (współdziałanie wielu czynników), jak również do końca nie są poznane związki między subiektywnymi objawami zmęczenia wzroku, a obiektywnie mierzonymi funkcjami ostrości wzroku czy akomodacji oczu. Na pewno duży wpływ na narząd wzroku wywiera charakterystyka ekranu, to znaczy takie cechy jak:
jaskrawość obrazu, kontrast, migotanie, koloryt, wielkość ekranu.

Zespół subiektywnych objawów jest określany jako zmęczenie wzroku. Należą do nich:

zaburzenia funkcji widzenia w postaci: zamazanego widzenia, osłabienia ostrości widzenia, podwójnego widzenia i migotania;
dolegliwości oczu w postaci: bólu oczu, uczuciu pieczenia, kłucia,
podrażnienia. uczucia zapiaszczenia;
inne dolegliwości takie jak: ból głowy i zmiany zachowań.

Zespół obiektywnych objawów wiązanych z wyżej wymienionymi to łzawienie oczu i zaczerwienienie spojówek. Dolegliwości te zazwyczaj ustępują w kilka godzin po zakończeniu pracy przy monitorze.

Zmiany skórne

Podczas wieloletniego badania osób zatrudnionych przy monitorach stwierdzono występowanie zmian skórnych.
W czasie pracy przy monitorach pojawiały się u części badanych na odkrytych częściach ciała (twarzy. szyi i rękach) pojawiały się zmiany skórne w postaci zaczerwienienia oraz gruzełkowatej wysypki. We wszystkich zbadanych przypadkach zmiany skórne znikały w ciągu kilku godzin po opuszczeniu miejsca pracy.
Zjawisko to było badane w Szwecji i Stanach Zjednoczonych.
Naukowcy szwedzcy wyciągnęli wniosek, że powyższe zmiany są skutkiem działania cząsteczek kurzu w polu elektrostatycznym między ekranem, a operatorem.
Naukowcy ze Stanów Zjednoczonych w swoich opracowaniach sugerują, że przyczyną zmian skórnych może być pole elektrostatyczne, niska wilgotność (20-40%), a także obecność wykładzin nieposiadających własności antyelektrostatycznych.

Dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego

Dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego występują przy obsłudze wszystkich (również tradycyjnych) stanowisk biurowych.
Dolegliwości te mają charakter bólu, sztywności, drętwienia lub drżenia mięśni. Dolegliwości te są wywoływane najczęściej przez nieprawidłową pozycję ciała podczas pracy, wynikającą z cech stanowiska pracy, rodzaju zajęcia, rozkładu dnia pracy i czasu pracy.

Najczęściej spotykane złe pozycje to:

- skrzywienie kręgosłupa w okolicy szyjnej, piersiowej bądź lędźwiowej.
- skrzywienie kręgosłupa wynika z nie ergonomicznego siedziska oraz ograniczenia przestrzeni roboczej,
- nadmierne zgięcie w stawach łokciowych oraz nadmierne odwodzenie nadgarstka wynika ze złego kształtu klawiatury i jej złej lokalizacji,
- ból rąk i ramion wynika ze zbyt wysoko umieszczonej klawiatury,
- ból szyi, barku i ramion spowodowany jest brakiem podparcia dla przedramion.

Bóle głowy

Za przyczynę występowania bólów głowy u operatorów komputerów przyjmuje się zarówno trudności w percepcji wzroku, jak i stres.
Prowadzone badania porównawcze między grupą operatorów wprowadzających dane i grupą operatorów wykonujących prace o charakterze konwersacyjnym wykazały dwukrotnie częściej występujące bóle głowy w pierwszej grupie. Bóle w tej grupie zawsze występowały ze zmęczeniem wzroku.
Przy okazji badań związanych z bólem stwierdzono że praca przy monitorach jest przyczyną ataków padaczki u osób chorych.
W przypadku osób chorych na padaczkę światłoczułą, atak występował od rozpoczęcia pracy w czasie od kilku do kilkunastu minut.
Każdy nowo przyjęty pracownik na stanowisko operatora komputerów powinien przejść badania wstępne również pod tym kątem.

Zaburzenia psychiczne i psychosomatyczne

Wśród operatorów komputerów coraz częściej zwraca się uwagę na zaburzenia psychiczne i psychosomatyczne.
Najczęściej występującymi zaburzeniami osobowości są: skłonność do złości, frustracji, drażliwości, dezorientacji, depresji, niepokoju i trudności koncentracji.Wtórnie do wymienionych zaburzeń osobowości powstają schorzenia somatyczne. Wśród nich wymienić należy zaburzenia żołądkowo-jelitowe (w zależności od cech osobniczych biegunki lub zaparcia), wzrost napięcia mięśniowego, zaburzenia rytmu serca, bóle w klatce piersiowej, nadmierna potliwość, zaburzenia snu i apetytu.
W przeciwieństwie do innych dolegliwości wyżej wymienione nie zależą od czasu pracy.

Zaburzenia przebiegu ciąży

Odrębnym problemem jest praca przy komputerze kobiet w ciąży.
Istnieją doniesienia o zaburzeniach przebiegu ciąży oraz o wadach wrodzonych stwierdzonych u dzieci kobiet pracujących przy komputerach. Do czynników mogących wywołać zaburzenia przebiegu ciąży i ewentualnych wad wrodzonych u dziecka, duża grupa badaczy zalicza promieniowanie elektromagnetyczne oraz stały stres. Jak dotąd nie zostały one jednoznacznie potwierdzone przez badaczy zajmujących się tym problemem. Należy jednak, ze względu na uciążliwość długotrwałej pracy w wymuszonej pozycji, brać pod uwagę możliwość przeniesienia kobiet w ciąży na inne stanowisko pracy.